Salep Neden üretilemiyor

31.03.2012 22:18

Salep Neden üretilemiyor

Tohumları çok küçüktür ve besin dokuları olmadığından, yaşayabilmek için bir toprak fungusu ile ortak yaşama girmek zorundadırlar. Dolayısıyla normal bir tohum ekimi ve bitki gelişimi olamamaktadır. Laboratuar şartlarında fide gelişimi sağlansa da tohumdan gelişen bitkilerin sökülecek hale gelmesi çok uzun zaman almaktadır.

Ayrıca doku kültürü yöntemleri ile yapılan çalışmalarda steril şartlarda başarılı olunsa da bitkilerin tarla şartlarına geçirilmesinde önemli problemler yaşanmakta, kitlesel üretim mümkün olmamaktadır.

her bitkinin toprakaltı kısmında bir tanesi açık renkli ve düzgün yüzeyli (salep eldesinde kullanılan yumru budur), diğeri ise nispeten koyu renkli ve hafif buruşuk olmak üzere iki yumru görülecektir. Bunlardan koyu renkli olanı geçen yıldan kalan yumrudur ve vegetasyon periyodunun sonunda yani Mayıs-Haziran aylarında diğer bitki kısımlarıyla birlikte kuruyarak ölecektir. Açık renkli olan yumru ise yaz aylarını toprak içinde uyur halde geçirecek ve sonbaharın ilk yağmurları ile birlikte sürerek toprak üzerine çıkacaktır. Dolayısıyla bir yumrudan gelişen bitki geriye yine bir yumru bıraktığından bitkinin yumrularından çoğalması mümkün görülmemektedir. Genel olarak bu durum gerçekten de doğrudur.

Bu bitkilerin doğal şartlardakilere göre çok daha iyi geliştikleri, yumru büyüklüklerinin daha fazla olduğu ve daha fazla kardeş yumru verdikleri tespit edilmiştir.

Ayrıca çok az miktarda tespit edilen Spiranthes spiralis türü, adı salep elde edilen türler arasında zikredilmese de oldukça ümitvar görünmektedir. Zira bu bitkilerde gelişme döneminde parmak şeklinde 3-4 yumru gözlenmekte ve yumruları bitki cüssesine göre oldukça iri kalmaktadır. Yumak halinde bitkiler de gözlenmiştir.Bu türle ilgili ayrıntılı incelemeler önümüzdeki yıllarda gerçekleştirilecektir.

Bu çoğaltma çalışmalarının paralelinde türlerle ilgili flora çalışmalarında, geçmiş yıllardaki bilgiler de kullanılarak, İzmir İli Urla İlçesi Barbaros Köyü ve Manisa Merkez İlçesi Lokasyonlarında toplam 20 orkide türü tespit edilmiş, bunların 18 adedi görüntülenmesine karşılık 2 adedi uygun periyot yakalanamadığı için fotoğraflanamamıştır.. Ülkemizde bilinen bazı rivayetlere göre 90, bazılarına göre 140, bazılarına göre ise de 168 türün bulunduğu dikkate alınırsa henüz incelenmemiş türler arasında çok olumlu sonuçlar verecek türlerin bulunması da kuvvetle muhtemeldir.

görüldüğü gibi yumrularından çoğaltılamaz diye düşünülen salep bitkilerinde son derece ümitvar neticelere ulaşılmıştır.

Tabii ki gelinen noktanın yeterli olduğu söylenemez. Fakat geliştirilmeye müsait olduğu da açıktır.

Unutmamak gerekir ki hiçbir bitki ilk kültüre alındığında bu günkü halinde değildi. Zaman içinde insanların istediği yönde geliştirildi. Bu salep bitkisi için neden olmasın.

Salebin Özellikleri ve Değeri

Tamamıyla doğal olarak toplanan ve kilosu ışı salep te 165TL’ye satılan salep mide dostu olarak tanımlanırken, tarçınla tüketiminin ise üst solunum yolları ve bronşite iyi geldiği bildirildi.

Salebin içecek olarak kullanılmasının yanı sıra bileşiminde bulunan nişasta ve diğer kıvam artırıcılar dolayısıyla dondurma yapımında da değerlendirildiğini belirten Ali ULUIŞIK, salebin normal metotlarla bahçelerde yetiştirilmesinin ise çok zor olduğunu söyledi.

Salebin halk arasında yapışkan olarak bilinen müsilaj özelliğinin, sağlık açısından çok sayıda faydası olduğunu ifade eden Ali ULUIŞIK, şunları söyledi:

”Salebin müsilaj özelliği dokular üzerine yumuşatıcı etki yapar, bir nevi dokunun üzerine katman oluşturuyor, koruyor ve rahatlık veriyor. Özellikle mide rahatsızlıklarında etkili olan salep, hazmı kolaylaştırarak mideyi rahatlatıyor. Bunun yanı sıra tarçınla tüketiminde ise özellikle üst solunum yollarında etkili oluyor. Öksürük ve bronşiti tedavi ediyor.